vlag nl

vlag hu

detaalwinkel

Of je het leuk vindt of niet, Google Translate is niet meer weg te denken als het om vertaalkwesties en taalleren gaat. Het is net als een vaatwasser. Als je een keer het gemak ervan hebt ontdekt, dan ga je echt niet meer met de hand afwassen. Wel waar dat niet alles is geschikt voor de vaatwasser. En zo is het ook met Google Translate. Gebruik het bewust, met mate en weet wat de beperkingen zijn.

Google Translate is snel, makkelijk toegankelijk en vooral gratis. Geen wonder dat je geen zin hebt om een duur en dik woordenboek aan te schaffen als je een taal gaat leren. En ook als je een ingewikkelde brief krijgt en je wilt een beetje de strekking ervan kunnen volgen dan kan je snel de tekst door Google Translate laten vertalen en dan weet je misschien wat meer (of vaak toch niet, maar het is een poging waard). Maar… Ik ben van mening dat Google Translate niet in elke situatie de juiste keuze is. Bij een minder grote taalcombinatie zoals Hongaars-Nederlands kent het systeem nogal wat kinderziektes. En als je met de Hongaarse structuur nog niet goed bekend bent dan trap je er al gauw in.

Dit bedoel ik:

Zwemmen – úszás

Zoeken – keresés

Als je dus de werkwoorden zwemmen en zoeken in het Hongaars opzoekt, krijg je de zelfstandige naamwoorden úszás (het zwemmen) en keresés (het zoeken) te zien.  Om je vondst correct te kunnen gebruiken, moet je dus weten dat -ás/és naar een zelfstandig naamwoord verwijst. Deze weglatend kom je bij de stam van het werkwoord uit, waarmee je wel verder aan de slag kunt.

Als je een stukje tekst of enkele zinnen als huiswerk moet schrijven, kan ik me ook heel goed voorstellen dat je enkele onbekende woorden in Google Translate gaat opzoeken. Niet alleen bij werkwoorden maar ook bij zelfstandige naamwoorden moet je echter niet alles geloven wat onze grote vriend Google zegt.

Deze fouten kom ik vaak tegen:

Vrij – ingyenes (=gratis)

Behulpzaam - hasznos (=nuttig)

Bij simpele zinnen zoals ‘De stoel is vrij’ of ‘Mijn vriendin is behulpzaam’ krijg je dus snel verkeerde vertalingen in de zin van ‘De stoel is gratis’ en ‘Mijn vriendin is nuttig’. Niet echt wat je bedoelde, toch?  In dit soort situaties kan je ervaren dat het toch de moeite waard is om in een woordenboek te investeren om er zeker van te zijn dat je de juiste betekenissen van een bepaald woord leert.

De nadelen van Google Translate zijn dus dat hij niet goed met meerdere betekenissen, met diverse woordsoorten kan omgaan en ook de juiste achtervoegsels kan hij niet altijd voor je zeggen. Enige kennis van de taal is gewenst om deze fouten te ontdekken en te omzeilen. Daarom denk ik dat het gebruik van Google Translate een minder goed idee is aan het begin van je leerproces. Want dan ben je nog niet in staat om een oordeel over een gevonden woord te kunnen vellen. Je zou het waarschijnlijk klakkeloos overnemen wat het programma aanbiedt en dat is heel erg jammer.

Maar wat zeker een absolute afrader is om hele zinnen over te nemen. En dan gaat het niet erom of de vertaling van Google Translate wel of niet correct is. Het gaat erom dat als je het denkwerk bespaart en de zinsconstructies laat samenstellen, je daarmee de kans op oefening en ontwikkeling misloopt. Want hoe leer je een ambachtelijke taart te bakken als je altijd de kant-en-klare bakmix van de supermarkt koopt? En dit geldt volgens mij bij elke willekeurige taal wat je aan het leren bent. Omarm je fouten, durf je eigen fouten te maken i.p.v. de goede of slechte oplossingen van een vertaalprogramma over te nemen. 

Als afsluiting zie je hier enkele simpele Nederlandse zinnen. Probeer deze zelf te vertalen en bekijk dan ook de vertalingen van Google Translate. Kan je wel zien waar de vertaling van Google Translate misgaat? En maakte jij dezelfde fouten of totaal andere?

 

Ik heb geen kinderen

Op maandag ben ik thuis.

Waar zijn die twee boeken?

Waarom leer je Hongaars?

Ik ga met de bus naar mijn werk.

 

 

 

 

 

 

Vroeger of later in je leerproces kom je ze tegen: de lijstjes. De lijstjes over onregelmatige werkwoorden, over uitdrukkingen, over vervoegingen, over de basiswoordenschat etc. Lijstjes koop je soms in boekvorm, soms krijg je lijstjes samengesteld door je docent of door een vlijtige medestudent. En uiteraard neem je deze lijstjes met dank in ontvangst. Want ze zijn handig! Je kan namelijk niet een heel woordenboek uit het hoofd leren, je hebt een selectie nodig en dat is een lijst. Maar wat doe je precies met de gekregen lijst? Ga je de lijst pakken en de woorden van A tot Z in je hoofd stampen? Of belandt de lijst op een stapel voor nuttige leesmaterialen die te nuttig zijn om weg te gooien maar toch houdt je iets tegen om ze daadwerkelijk te gebruiken? Ik weet niet hoe dat bij anderen zit maar ik moet wel bekennen dat bij mij meestal het tweede gebeurt. Het maakt niet uit hoe nuttig de lijst is, of ik ervoor wel of niet moest betalen of met hoeveel zorg de lijst samengesteld was. Het resultaat is altijd hetzelfde. Waarom dan?

 

Mijn theorie is dat er met deze lijstjes één ding mis is: het zijn niet je eigen lijstjes. Ze spiegelen niet je eigen logica en interesses weer. Ze zijn het fastfood of het veelbelovende afslankrecept van de taalwereld. Ze lokken met makkelijk haalbaar resultaat, maar die blijft bij velen in de praktijk toch wel uit. En dan belanden deze lijstjes onderaan een stapel zonder dat er je later naar om kijkt. Hoe kan je dit voorkomen?

 

Optie 1 is dat je de gekregen lijst personaliseert, filtert. Sommige dingen zijn gewoon niet voor je relevant, je krijgt woorden voorgeschoteld die je misschien niks betekenen. Ook al leer je ze uit het hoofd, ze blijven maar kort hangen. Als je denkt dat de kans nihil is dat je een bepaald woord gaat gebruiken, schrap dit dan maar.

 

Nette lijstjes hebben nog een gezamenlijk kenmerk: de woorden zijn alfabetisch geordend. Ik zou zeggen gooi maar die nette volgorde om. Bij een alfabetisch volgorde, wat verrassend, krijg je woorden naast elkaar te zien die te veel op elkaar lijken. Woorden als “szeretem” en “szerintem” of “melyik” en “milyen” worden bijvoorbeeld vaak door elkaar gehaald. En dat komt omdat ze op elkaar lijken. Een alfabetisch lijst is kortom de broeikas van verwarring. Het is dus de moeite waard om de tijd te nemen en de woorden opnieuw te groeperen volgens jouw eigen logica. Want als je een zin uitspreekt kies je en orden je de woorden ook niet volgens het alfabet maar volgens een andere logica. Waarom dan de woorden in een alfabetisch volgorde leren? Stel je hebt een lijst met alledaagse voorwerpen. Je kan ervoor kiezen om ze te groeperen volgens de ruimte waar ze zich bevinden. Of je kan zeggen dat je de voorwerpen naast elkaar zet die je vaak in combinatie met elkaar gebruikt. Zo kan je bijvoorbeeld de woorden waterkoker, theelepel, toaster en mueslikom naast elkaar zetten omdat ze hulpmiddelen zijn bij je ontbijt. Elke willekeurige logica kan je hierbij inzetten, belangrijk is dat het iets voor je zegt. En zo creëer je je eigen, unieke lijst.

 

Optie 2 is dat je helemaal van nul af begint en zelf een lijst samenstelt. Hierbij moet je eerst de vraag beantwoorden: waarover wil ik graag een lijst hebben? Wat zou nuttig zijn voor me? Alle woorden die in verband met een bepaald onderwerp in je opkomen zijn relevant voor jou en dus zeer nuttig voor je lijst.  Schrijf ze allemaal op en dan vergeet niet je eigen, niet alfabetisch volgorde te bepalen. Een lijst is eigenlijk nooit af, je zult altijd nieuwe woorden tegenkomen die je graag wilt toevoegen. Het is de moeite waard om je lijst op deze manier steeds te actualiseren.

 

Wat nog een extra voordeel is van een eigen lijst, is dat je de woorden zelf moest typen of schrijven. Door zelf een woord op te schrijven ben je er al onbewust mee bezig om het woord te leren. Zo ben je een stukje dichterbij dat het ook blijft hangen. En dat heb je niet bij een kant-en-klare lijst.

 

Hopelijk lukte het mij om je enthousiast te maken en nu sta je te popelen om aan je eigen lijst te kunnen beginnen.  Als afsluiting volgt hier een lijst over mogelijke lijsten.

 

·         Alledaagse voorwerpen in je keuken, woonkamer, badkamer enz.

 

·         Kledingstukken – wat hangt allemaal in je kledingkast?

 

·         Beroepen – wat is je beroep/functie van je familieleden, vrienden en kennissen?

 

·         Eten – welke etenswaren eet je graag? Misschien handig om etenswaren ook op te schrijven die je niet lust of waarvoor je allergisch bent. Handig bij een restaurantbezoek!

 

·         Werkwoorden lijst – wat doe je op een normale dag?

 

·         Begrippen i.v.m. je werk

 

·         Begrippen en voorwerpen i.v.m. je hobby

 

·         Boek- en filmtitels in de vreemde taal waarover je het graag wilt hebben

 

·         Vat je belangrijkste levensgebeurtenissen in een lijst

 

·         Heb je kinderen en/of huisdieren? Vat in een lijst wat je voor hun verzorging nodig hebt, welke eigenschappen ze hebben, wat je over ze graag wilt vertellen enz.

 

·         Lijst over eigenschappen – welke innerlijke en uiterlijke eigenschappen heb jij of heeft je moeder/broer/kind/man enz.?

 

Veel lijstplezier!

 

 

 

 

 

Onlangs werd weer het populaire Sziget festival in Budapest georganiseerd. Ook al ben ik zelf niet een festivalliefhebber, vind ik het wel leuk dat door dit evenement mijn geboorteland de internationale aandacht trekt en positieve reacties uitlokt. In Nederlandse kranten en op de radio dook ook vaak een berichtje over het Sziget festival op. Leuk dus.

 

Maar mijn aandacht werd eigenlijk door het woord 'sziget' zelf getrokken. Het festival kreeg zijn naam door het feit dat het op een eiland (Hajógyári-sziget) wordt georganiseerd. Heel logisch is het. Een 'sziget' wordt gezien als een oppervlakte. Kortom bij richtingspebalingen heb je deze vormen:

szigeten - op een eiland

szigetre - naar een eiland

szigetről - van een eiland

 

Voor zover is het ook heel logisch. Maar deze uitgangen kom je als uitzondering ook bij 'Magyarország' tegen. In tegenstelling tot alle andere 'gewone' landsnamen waarbij de uitgangen ban/ben, ba/be, ból/ből wordt gebruikt, gaan we hier de uitgangen gebruiken die ook bij een eiland aan bod komen:

 

Magyarországon - in Hongarije 

Magyarországra - naar Hongarije

Magyarországról - uit Hongarije

 

Echter:

 

Olaszországban - in Italië

Olaszországba - naar Italië

Olaszországból - uit Italië 

 

Maar om alles nog moelijker te maken, kom je deze afwijking ook bij de namen van sommige Hongaarse steden en dorpen tegen. Bijvoorbeeld:

 

Szeged - Szegeden, Szegedre, Szegedről

Kaposvár - Kaposváron, Kaposvárra, Kaposvárról

Budapest - Budapesten, Budapestre, Budapestről

 

Echter:

Debrecen - Debrecenben, Debrecenbe, Debrecenből

Sopron - Sopronban, Sopronba, Sopronból

Veszprém - Veszprémben. Veszprémbe, Veszprémből 

 

Mijn conclusie is dus: Hongarije is een eiland vol met eilanden. (Gooi maar alvast je huidige plattegrond weg!) En Sziget festival werd op een eiland (Hajógyári-sziget) van een eiland (Budapest) georganiseerd dat deel uit maakt van een nog groter eiland (Hongarije). Kan je het nog volgen?

Er zijn zeker wel wat serieuze/wetenschappelijke antwoorden te vinden waarom het zo is. Mijn simpele interpretatie is dat dit verschijnsel ons diep verlangen naar een zee uitdrukt waarbij wij graag nog eens willen beklemtonen dat wij binnen Europa een taaleiland zijn met onze eigen Robinson Crusoe-regeltjes.

 

 

Je loopt op je tenen, je trekt je schoenen aan, de dokter onderzoekt de nieren en je poetst je tanden. Alles waar je er normaal gesproken twee van hebt, benoem je ook in meervoud. Logisch toch? Juist niet als je Hongaars spreekt. Want een Hongaar loopt op zijn teen, trekt zijn schoen aan, laat door de dokter zijn nier onderzoeken en poetst zijn tand.

 

Leer je Hongaars, dan leer je ook de kunst van het halveren. Op het niveau van taal natuurlijk. (Een schoen verkopen of voortaan alleen een tand poetsen lijkt me niet echt verstandig, laat staan hoe je je tenen of nieren zou willen halveren…brr.)

 

Kortom, dingen waarvan je er twee hebt, ga je in het Hongaars niet in meervoud zetten, een simpele enkelvoud heeft onze voorkeur. Uiteraard is het wel een optie om dingen in meervoud te zetten, maar dat heeft niet meer zo’n algemene betekenis. Dat moet wel een andere reden hebben.

 

Hierbij een voorbeeld:

 

Felveszem a cipőmet.  – Je spreekt over een paar schoenen.

Ik trek mijn schoenen aan.

 

A cipők ebben az üzletben nagyon drágák. – Je spreekt over meerdere paar schoenen.

De schoenen zijn in deze winkel zeer duur.

 

Ook in het algemeen kunnen we zeggen dat we liever enkelvoud gebruiken als we een algemene zin formuleren. Denk vooral aan producten waarvan je zeker meer koopt, gebruikt dan één. En toch ga je over hem in enkelvoud spreken.

Bijvoorbeeld:

Almát vettem. - Enkelvoud, maar je hebt zeker niet één stuk appel gekocht.

Ik heb appels gekocht.

 

A krumpli a spájzban van. - Enkelvoud, maar er is zeker meer dan één stuk aardappel in de kast.

De aardappels zijn in de kast.

 

Oke, het klinkt wat overdreven maar een snufje waarheid zit er wel in. En dat betekent hoop voor de vertwijfelde leerlingen Hongaars. Vaak krijg ik te horen dat Hongaars simpelweg nérgens op lijkt waardoor woorden leren een taalkundig hoogstandje is. In grote lijnen klopt het ook. Helaas. Maar overeenkomsten in de woordenschat zijn er wel te vinden. Het geheime recept ervoor klinkt als volgt: men neme enkele internationale woorden, veranderen we enkele letters, voegen we wat streepjes en puntjes toe en tadaaam: het lekkere, knapperige Hongaarse woord is klaar.

`Hebben´ zorgt in Nederland voor veel dilemma´s: is het hun hebben of zij hebben? Is het U hebt of U heeft? Nou, ik heb goed nieuws voor leerlingen Hongaars: wij Hongaren hebben geen hebben! Of klinkt het eng? Wees niet bang, het is wetenschappelijk bewezen: men kan ook zonder hebben leven. Je moet alleen maar wat alternatieven bedenken. Daar zijn Hongaren wel goed in natuurlijk. Kijk maar:

K2 Calendar

« September 2017 »
Mon Tue Wed Thu Fri Sat Sun
        1 2 3
4 5 6 7 8 9 10
11 12 13 14 15 16 17
18 19 20 21 22 23 24
25 26 27 28 29 30  

Contact

Éva Winkel
Email: eva@detaalwinkel.nl
Tel: 06 51 66 4934
Skype: detaalwinkel

KvK nummer: 61049565

Adresgegevens

Aanmelden nieuwsbrief

Blijf op de hoogte over cursussen, acties en andere nieuwtjes

Go to top